Anfonwyd gan:Edward Anthony (Ted) Woods
Anfonwyd at:Jean Woods
Wedi'i anfon o:Frontstalag 221, Ffrainc
"Rwyf wedi bod trwy bennod ofnadwy yn fy mywyd a byddwn yn gynt yn farw na mynd drwyddi eto."
Pan fu farw fy nhad George (Tony) Woods, yn ystod pandemig COVID, fe wnaethon ni ddod o hyd i hwn yn ei ddrôr wrth ochr y gwely. Ar flaen yr amlen roedd 'Llythyr cyntaf Dad adref o'r gwersyll carchar' wedi'i ysgrifennu.
Dad oedd mab hynaf Edward Anthony (Ted) Woods, morwr masnachol y cafodd ei long ei thorpido ar ddechrau'r rhyfel.
Mae effeithiau rhyfel yn bellgyrhaeddol. Cafodd George ei effeithio'n fawr gan fod ei dad yn garcharor rhyfel a chan y rhyfel ei hun. Cymerodd y cyfrifoldeb o ofalu am ei frodyr a'i chwiorydd tra bod yn rhaid i'w fam weithio tair swydd i'w cadw'n ddillad ac yn cael bwyd gan iddi gael ei gwrthod unrhyw gymorth ariannol. Fel llawer o blant yn Lerpwl, cafodd George ei symud o Lerpwl yn ystod yr Ail Ryfel Byd.
Ni siaradodd Taid byth am y rhyfel na'i gyfnod yn y gwersyll carcharorion. Dim ond ar ddiwedd y rhyfel y daeth yn ôl adref.
Trawsgrifiad:
Mr Edward A Woods
Annwyl Wraig, dyma ychydig linellau i roi gwybod i chi fy mod i'n dal yn fyw ond yn sâl iawn. Ni allai fy stumog ddioddef y newid bwyd ac mae'r wlserau wedi dychwelyd. Mae'r meddygon Ffrengig yn dweud y bydd yn rhaid i mi aros nes i mi gyrraedd Lloegr cyn y gallaf gael llawdriniaeth. Cariad, rydw i wedi bod trwy bennod ofnadwy yn fy mywyd a byddai'n well gen i fod yn farw na mynd trwyddi eto. Suddwyd fy llong ar 21 Tachwedd 1940 gan dân cregyn. Cawsom ein hachub gan long Almaenig a'n gwneud yn garcharorion rhyfel a'n cludo i Ffrainc lle rydw i nawr yn yr ysbyty. Collais bopeth oedd gen i, gan gynnwys anrhegion i'w cymryd i chi a fy mabanod. Roeddwn i yn y dalfa stoke pan ymosodwyd arnom ac yn ffodus iawn llwyddais i gyrraedd y dec ac yna llwyddais i fynd i mewn i gwch achub lle cefais fy achub. Dyna'r cyfan y gallaf ei ddweud wrthych chi, annwyl, i fod yn fodlon gwybod fy mod i'n fyw. Rydw i nawr yn ysbyty'r Groes Goch ac yn cael fy nhrin yn dda iawn. Rwy'n gofyn i chi a allwch chi gael gwybod gan Groes Goch Lloegr a allech chi anfon parsel ataf. Byddan nhw'n dweud popeth rydych chi eisiau ei wybod wrthych chi. Rwyf eisiau brwsh eillio a gweddill fy offer eillio, ac os yw fy mrodyr gartref, dywedwch wrthyn nhw fy mod yn garcharor. Gofynnwch iddyn nhw, a fy mam, a allent anfon rhywfaint o dybaco a phapurau ataf gan ei bod hi'n anodd iawn cael mwg yma. Hefyd rhywfaint o sebon golchi. Bydd unrhyw beth y gallwch ei anfon yn cael ei dderbyn yn ddiolchgar felly ceisiwch anfon rhywbeth. Nawr pan fyddwch chi'n ysgrifennu, rwyf eisiau gwybod popeth sydd wedi digwydd gartref. Dywedwch wrthyf amdanoch chi'ch hun a'r babanod a darganfyddwch a gadewch i mi wybod popeth am Jock, Jacky, Johnny, George, Owen, Mark, Fy mam a fy nhad. Hefyd, gadewch i mi wybod am eich mam, Lily, Peggy a Harry. Peidiwch ag anghofio anfon y newyddion ataf am bopeth da neu ddrwg. Cariad, rwy'n eich colli chi'n fawr iawn a byddaf yn garcharor nes bod y rhyfel drosodd. Rhowch gusan mawr i fy babanod a dywedwch wrthyn nhw y bydd eu tad yn eu gweld yn fuan. Peidiwch â dweud wrth George bach beth sydd wedi digwydd i mi ond dim ond ei gusanu i mi. Nawr, Annwyl, rwyf eisiau i chi gael eich llun wedi'i dynnu gyda'r babanod a'u hanfon ataf cyn gynted ag y byddwch chi'n ysgrifennu eich llythyr cyntaf. Rwyf bellach yn garcharor ers 3 mis. Peidiwch ag anghofio llafnau rasel a sebon. Dyna'r cyfan y gallaf ei ddweud nawr am fis neu fwy. Byddaf yn cloi'r llythyr hwn trwy ddweud Au Revoir os byddwn ni'n cwrdd eto. Hwyl fawr a bendithia Duw chi gyd gartref a boed iddo eich amddiffyn fel y gwnaeth i mi. Gan TED
Jean xxxxxxxxxxxxx
Tagiwyd:Rhianta , PoW
Cyfrannwyd gan:Amanda Mason-Jones (née Woods)
Yn ôl i'r rhestr
